سه شنبه, 09/25/1399 - 11:54

افق پیش‏روی تحقیق و پژوهش

یادداشت مسئول محترم پژوهشکده مطالعات و تحقیقات بسیج، جناب آقای دکتر رمضانیان به مناسبت هفته و روز پژوهش و فناوری.

در ایران اسلامی بعد از انقلاب، روزی به نام پژوهش نام گذاری شده که حتماً همه هدف، یادآوری اهمیّت و ضرورت آن و تکریم و تجلیل از پژوهش و پژوهشگران نبوده و افق بالاتری که همانا برقراری پیوند مؤثر و مستمر بین کار و فعالیت روزانه (اجرا) با تحقیق، مطالعه، دقت و سنجش در عمل نیز مراد بوده است.

پیوندی که بتواند پژوهش و تحقیق را نه مقدمه بلکه اسکلت و استخوان‏ بندی هر کار و اقدامی قرار دهد و از ابتدا (تصمیم گیری) تا انتها (نتیجه) تحقیق و مطالعه پا به پای مجریان حرکت کند و زنده و پویا حتی نتیجه و پیامدهای هر اقدامی را نیز بسنجند.

این ایده آل پژوهش است و با واقعیّت‏ ها فاصله زیادی دارد و علی القاعده باید در روز و هفته پژوهش چرایی آن و چگونگی برطرف کردنش مهم ترین بحث متولیان و دست اندرکاران باشد.

در یک بحث اجمالی علت دور بودن پژوهش ها (مخصوصا پژوهش های انسانی، اجتماعی و فرهنگی) از واقعیّت ‏ها، علاوه بر کوتاهی و قصور مسئولان و دست اندرکاران اجرایی، ردپای خود پژوهش ‏ها، پژوهشگران، روش‏ ها و مجموعه‏ های پژوهشی، خیلی پر رنگ دیده می‏شود. بسیاری از مطالعات و تحقیقات از پایان نامه‏ ها و رساله‏ های دانشجویی تا پروژه و طرح‏ های ویژه و موردی، بر نیازهای واقعی جامعه منطبق نمی‏شوند و در عمل تصمیم ‏گیری، عملیات، تحقیق و پژوهش هر یک مسیری مجّزا را طی می ‏کند.

بخشی از مطالعات از ابتدا بر اساس نیازهای واقعی شکل نمی ‏گیرند و نتیجه هم گره ‏ای از گره‏ ها را باز نمی‏کند. بخشی دیگر با مشکل مبانی و تئوری رو به رو می ‏شود و وقتی می ‏خواهد با مبانی  وتئوری‏ های موجود (که عمدتاً غیربومی و مبتنی بر فرهنگ غرب است) به تشریح و تبیین مسئله بپردازد و راه حل ارائه دهد، ناتوان می‏ماند و برخی دیگر در پیچ و خم روش ها گرفتار می ‏شود و وقتی می ‏خواهد الزاماً با روش اثباتی نتیجه حاصل کند، نتیجه دلخواه و گره‏ گشا نمی ‏شود.

در این بین فرآیند تحقیق و پژوهش و پژوهشگران هم بی ‏تقصیر نیستند. گاه در رشته ‏ها و زمینه‏ یابی پژوهشگر ورزیده و مسلطی یافت نمی‏ شود و گاه تحقیق گرفتار فرآیند طولانی و زمان‏ بری می‏ شود که باز بر نتیجه تحقیق لطمه جدّی وارد می ‏کند.

به این مسائل باید دو مقوله جنگ نرم دشمن و اقدامات فرهنگی تبلیغی و محدودیّت‏ های مالی و اعتباری سازمان ‏ها و دستگاه‏ ها را نیز اضافه کرد. در یکی، حرف از افکارسازی و دست ‏کاری‏های عمدی آماری و ارائه پژوهش های صوری و ساختگی است و در دیگری دلیل و حجتی برای تعجیل در تصمیم گیری و اقدام و اعتبار و میدان ندادن به کار دقیق و سنجیده‏ تر است و هم کمبودها و کسری منابع، خود ضرورتی اجتناب ناپذیر بر مطالعه و تحقیق برای صرفه جویی و انتخاب گزینه ‏های بهتر و پاسخگوتر است.

حقیقت آن است که پیشرفت روز افزون انقلاب اسلامی و ظهور و بروز فرصت‏ ها و تهدیدهای نو به نو، پیچیده و غیر قابل پیش ‏بینی در همه عرصه ها، پژوهش و تحقیق همه جانبه، بروز و مؤثّر را فراروی انقلاب قرار می ‏دهد و اداره درست جامعه و تصمیم‏ گیری به موقع، قاطع و اثربخش نیز مستلزم جهاد علمی و علم و پژوهش جهادی در همه زمینه‏ ها است و باید برای خودسازی، جامعه ‏پردازی تا تمدن ‏سازی به تولید دانش مفید برای حل مسائل مختلف روی آورد و باید علاوه بر اصلاح روش ‏ها و فرآیندها انسان‏هایی تربیت کرد که بتوانند دانایی را به توانایی تبدیل و سرمایه‏ های عظیم انسانی و غیرانسانی را به خدمت تمدن ‏سازی بیاورند.

این‏ها افق پیش ‏روی تحقیق و پژوهش است و حد انتظاری است که مخصوصاً باید پژوهش‏ های انسانی، اجتماعی برآورده نمایید. امید است در آینده نزدیک، پژوهش واقعی سکه رایج همه عرصه‏ ها و حوزه‏های تصمیم‏ گیری و اجرایی شود و هیچ کاری بدون پشتوانه پژوهشی و نظری آغاز نشود و هر آغازی عالمانه و محقّقانه تا پایان به پیش برود و ارزیابی‏ ها هم ارزیابی واقعی، میدانی و کاویده  باشند و اثر تصوّرات در گزارشات به صفر برسد. ان شالله

هفته پژوهش آذر 1399

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

افزودن دیدگاه جدید

Restricted HTML

کد امنیتی
لطفا به این سوال برای جلوگیری از ارسال اسپم پاسخ دهید.

پایتخت ایران کجاست؟ (به فارسی تایپ کنید)